Vandaag begint de Verspillingsvrije Week, en dat is geen toeval. Nederlanders gooien jaarlijks zo'n 33,4 kilo goed voedsel per persoon weg, samen goed voor 23 miljoen maaltijden per week. Een groot deel daarvan verdwijnt in de vuilnisbak om een reden die helemaal niet klopt: verwarring over de datum op de verpakking. Minder dan de helft van de Nederlanders kan het verschil tussen de twee soorten houdbaarheidsdata correct uitleggen. Dat is zonde, want het scheelt echt geld en eten als je het wel weet.
Het verschil tussen THT en TGT dat je waarschijnlijk niet kent
Op je pak melk staat "ten minste houdbaar tot" (THT). Op je verpakte kipfilet staat "te gebruiken tot" (TGT). Die twee lijken op elkaar, maar betekenen iets compleet anders.
THT gaat over kwaliteit, niet over veiligheid. Na die datum kan de smaak, geur of textuur iets achteruitgaan, maar het product is meestal nog gewoon te eten. Winkels mogen producten met een verstreken THT-datum zelfs nog verkopen, op eigen verantwoordelijkheid. TGT gaat wel over veiligheid. Die datum staat op producten die snel bederven, zoals rauw vlees, verse vis en gerookte vis. Na de TGT-datum kunnen bacteriën als listeria en salmonella zich hebben ontwikkeld, en die zie of ruik je niet altijd. Daar geldt dus geen twijfel: weggooien.
Zoals het Voedingscentrum het samenvat: bij THT vertrouw je op je zintuigen, bij TGT vertrouw je op de datum. Verwissel die twee niet.
Waarom deze verwarring je geld kost
Het gevolg van die onduidelijkheid is voorspelbaar. Mensen gooien een pot pindakaas of een zak rijst weg zodra de THT-datum is verstreken, terwijl die producten maanden later nog prima zijn. Andersom eten mensen soms te lang door met verse kip, omdat ze denken dat een datum "maar een richtlijn" is. Beide fouten kosten je iets, de een je portemonnee, de ander je gezondheid.
Dat sluit aan bij een fout die we eerder al beschreven bij veelvoorkomende bewaarfouten: niet het voedsel zelf is het probleem, maar hoe je ernaar kijkt. Wie THT-producten behandelt als een harde grens, gooit onnodig geld weg. Wie TGT-producten behandelt als een suggestie, neemt een risico dat niet nodig is.
De ruik-kijk-proeftest voor THT-producten
Bij producten met een THT-datum kun je gewoon je zintuigen gebruiken. Drie stappen die je in tien seconden doet:
- Kijk of er schimmel, verkleuring of vloeistofafscheiding is die er niet hoort te zijn.
- Ruik eraan. Ruikt het zuur, muf of anders dan normaal? Dan laat je het staan.
- Proef een klein beetje als het er en het ruikt normaal. Smaakt het vreemd, dan stop je meteen.
Deze test werkt voor zuivel, brood, groente in blik of pot, pasta, rijst en de meeste kruidenierswaren. Yoghurt die twee dagen over de THT-datum is, ruikt en smaakt in negen van de tien gevallen nog gewoon normaal. Gooi het dan niet weg voordat je het geprobeerd hebt.
Bij deze producten geldt geen twijfel
Voor TGT-producten geldt een andere logica, en daar moet je streng in zijn. Denk aan rauw vlees, rauwe vis, voorverpakte gerookte vis, kant-en-klare salades met vlees of vis, en sommige kant-en-klare maaltijden. Bij deze producten geldt: is de datum verstreken, geopend of ongeopend, dan gaat het weg. Geen ruiktest, geen uitzondering. De bacteriën die zich hierin kunnen ontwikkelen, geef je meestal niet aan geur of smaak.
Een handige vuistregel: kijk op de verpakking welk woord er staat. Zie je "houdbaar", dan mag je zelf beoordelen. Zie je "gebruiken", dan is de datum de wet.
Zo shop je deze week zonder iets weg te gooien
De Verspillingsvrije Week draait dit jaar om flexibiliteit in de keuken, en dat begint bij de boodschappenlijst. Een paar gewoontes die echt schelen:
- Check je koelkast, vriezer en voorraadkast voordat je naar de winkel gaat. Koop pas bij wat je al hebt.
- Zet producten die het eerst op moeten vooraan in de koelkast, op ooghoogte.
- Kook op gevoel iets minder dan je gewend bent en bewaar restjes bewust voor de volgende dag, in plaats van ze "misschien" te bewaren.
- Vries groente, brood of restjes vlees in zodra je merkt dat je ze niet op tijd opeet. Invriezen stopt de klok, ook vlak voor een TGT-datum.
Heb je vaak groenteresten over die anders in de prullenbak belanden? Overweeg om ze in te zetten voor iets nieuws. Zo kun je bijvoorbeeld zelf groente fermenteren in plaats van ze na een paar dagen weg te gooien, en heb je meteen een nieuw kruidenmiddel in huis. Handige bewaarbakjes met een goed sluitende deksel schelen ook echt, zoals we beschreven in ons overzicht van keukengadgets die daadwerkelijk nut hebben.
Dit is wat je morgen anders doet
Je hoeft niet ineens fanatiek te worden over voedselverspilling om verschil te maken. Kijk deze week gewoon één keer goed naar wat er in je koelkast staat voordat je iets weggooit. Staat er "houdbaar tot", pak het op, ruik eraan, proef een hapje. Staat er "gebruiken tot", volg die datum zonder discussie. Die ene gewoonte scheelt op jaarbasis tientallen euro's en een hoop eten dat prima op je bord had gekund.